Psychoterapia psychodynamiczna

Aktualnie można obserwować pluralizm form psychoterapii wywodzących się z psychoanalizy – nazywanych często psychoterapiami psychodynamicznymi (McWilliams, 2020). Być może wszystkie odmiany psychoterapii oparte na „leczeniu poprzez mówienie” są oparte na poglądach Zygmunta Freuda i jego następców.

Chociaż między podejściami identyfikującymi się jako psychodynamiczne można obserwować znaczne różnice, techniką pracy psychoterapeutów psychodynamicznych kierują uniwersalne przekonania i nastawienia. Najistotniejszym elementem pracy psychoterapeuty w tym nurcie jest skupienie na subiektywnym doświadczeniu pacjentów. Psychoterapeuci są zainteresowani badaniami naukowym dotyczącymi funkcjonowania psychicznego człowieka, ale przede wszystkim interesują się złożonością ich życia psychicznego osób, które do nich przychodzą. W procesie poznawania sposobu funkcjonowania umysłu w psychoterapii znaczącą rolę odgrywają procesy nieświadome, o których wnioskuje się, obserwując wspólnie z pacjentem, co dzieje się podczas sesji.

W psychoterapii psychodynamicznej trudności w funkcjonowaniu są uznawane za nieadaptacyjne wersje powszechnych ludzkich tendencji. Zakłada się, że każdy problem życiowy ma swoje znaczenie w radzeniu sobie z życiowymi trudnościami. Z tego powodu nie można diagnozować i badać zaburzeń psychicznych w oderwaniu od złożoności doświadczeń i środowiska pacjenta. Na bazie psychodynamicznego sposobu myślenia o człowieku powstało wiele teorii, których celem jest opisywanie rozwoju umysłu i mechanizmów jego funkcjonowania. Chociaż wiele teorii psychoanalitycznych ma przede wszystkim historyczne znaczenie, wciąż powstają nowe psychodynamiczne koncepcje, korzystające z najnowszych badań w zakresie psychologii, nauk społecznych, ale także neurobiologii (Lingardi i McWilliams, 2019). Szybko rozwijająca się nauka pozwala na lepsze rozumienie etiologii zaburzeń, a równocześnie ukazuje, że wzorce funkcjonowania emocjonalnego czy społecznego są powiązane z funkcjonowaniem wielu obszarów układu nerwowego i mechanizmów fizjologicznych. Tym samym badania naukowe stanowią oparcie dla zasady mówiącej, że trudno zajmować się wyizolowanymi problemami bez przyglądania się ich szerszemu znaczeniu.

W podejściu psychodynamicznym zakłada się, że „wszyscy jesteśmy tylko ludźmi” (McWilliams, 2020). Z tego powodu psychoterapeuci psychodynamiczni w czasie szkolenia odbywają często długi proces własnej psychoterapii. Praca własna umożliwia im lepsze poznanie swojej drogi rozwoju oraz dynamiki własnej psychiki. Dzięki temu psychoterapeuci są w stanie korzystać z osobistego doświadczenia oraz „odnajdywać pacjenta w samym sobie” (Bollas, 2020). Bez względu na zakres zdobytej wiedzy psychoterapeuci posługują się w swojej pracy intuicją i emocjami (McWilliams, 2020). Charakter relacji psychoterapeutycznej umożliwiający połączenie różnych aspektów umysłu i mózgu opisano w badaniach naukowych jako najbardziej istotny czynnik wpływający na skuteczność psychoterapii.

W psychoterapii psychodynamicznej dużą rolę odgrywają doświadczenia we wcześniejszych relacjach pacjenta. Często mają one charakter pozajęzykowy i funkcjonują w psychice w postaci reprezentacji, które trudno jest przywołać za pomocą słów (Wallin, 2011). Celem leczenia psychodynamicznego jest stwarzanie warunków, w których można doświadczenia nie tylko przeżywać, ale także w coraz większym stopniu poddawać refleksji. Myślenie o przeżywanych doświadczeniach zwiększa szanse na zyskanie poczucia bezpieczeństwa, elastyczności i wewnętrznej wolności.

Psychoterapia psychodynamiczna może przyjmować różne formy – od pracy krótkoterminowej z częstotliwością spotkań raz w tygodniu po długoterminowe formy pracy, w których spotkania mogą mieć większą częstotliwość.

Dzieci i nastolatki w psychoterapii psychodynamicznej

Trudności i cierpienia psychicznego doświadczają nie tylko osoby dorosłe, ale także osoby w okresie rozwoju, kiedy tworzone są wzorce angażowania się w relacje z innymi i radzenia sobie z wyzwaniami, jakie stawia środowisko. Psychoterapia psychodynamiczna dysponuje narzędziami wykraczającymi poza „rozmowę” i pozwalającymi korzystać z relacji psychoterapeutycznej także młodszym pacjentom, którzy dają psychoterapeucie dostęp do swojego wewnętrznego świata między innymi poprzez włączenie go do zabawy.

Praca z dziećmi i nastolatkami pozwala często opanować wyłaniające się w rozwoju negatywne wzorce wymiany z dorosłymi i rówieśnikami, które z czasem mogą prowadzić do coraz większych trudności w funkcjonowaniu (Lingardi i McWilliams, 2019). Tym samym psychoterapia pozwala pozytywnie wpłynąć na trajektorię rozwoju, dając młodszym pacjentom szansę na korzystanie w późniejszym życiu ze swojego pełnego potencjału.


Bibliografia

Bollas C. (2020). Siły przeznaczenia. Psychoanaliza a idiom ludzki. Warszawa: Oficyna Ingenium.

Lingardi V. i McWilliams N. (red.). (2019). PDM-2. Podręcznik diagnozy psychodynamicznej. Tom 1. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Lingardi V. i McWilliams N. (red.). (2019). PDM-2. Podręcznik diagnozy psychodynamicznej. Tom 3. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.

McWilliams N. (2020). Psychoterapia psychoanalityczna. Poradnik praktyka. Gdańsk: Harmonia Universalis.

Wallin D.J. (2011). Przywiązanie w psychoterapii. Kraków: Wyd. Uniwersytetu Jagiellońskiego.

 
Obróć ekran, aby przeglądać stronę